Çerkesler Kimdir?

Çerkesler Kimdir?

Çerkesler Türk mü – Çerkesler Kimdir?

Çerkezler asıl adıyla Çerkesler ne Türk ne Rum ne Laz ne de Rus kökenlidir. Tamamen farklı bir ırk ve dile sahip kafkasyanın yerli halklarındandır.

Adıge-Abhaz-Ubıh grupları, Çeçen-İnguş ve Dağıstanlı grupların önemli bölümü ile Gürcüler, var olduklarından beri Kafkasya’da yaşamış en eski yerli (otoktan) halklardır. Bu halkların tamamı beyaz ırka mensupturlar. Bugün Kafkasya’da yaşamakta olan 40’ı aşkın halk arasında, Kafkas ortak kültürü oluşmuştur. Dillerin çoğalıp farklılaşmasında büyük etkileri olan, farklı ırklardan gelen kafkaslılaşmış halklar da artık bu kültürün ayrılmaz bir parçası konumundadırlar.

Beyaz Kafkas ırkından olanlar :

Adıge boyları, Abhaz (Abaza’lar), Ubıhlar, Çeçen-İnguşlar, Dağıstanlılar (Lezgi, Avar, Lak, Tabasaran, Agul vb.)

Türk soylular :

Karaçay-Balkar, Nogay, Kumuk, Karapapak, Azeriler.

İndo-Germen ırkından olanlar :

Osetler (Digor, İgor), Tat, Talish, Fars, Ermeniler.

Slav ırkından olanlar :

Ruslar, Don Kazakları, Ukraynalılar.

Çerkes Adının Kökeni

Türkiye’de bilinen kullanımı ile Çerkez, isminin kökeni ve günümüzdeki kullanılan anlamları konusunda fikir ayrılıkları bulunmaktadır. Buna göre;

*Çerkes, Kafkasya’nın yerli halkı olan Adigelerdir.

*Çerkes, Kafkasya’nın yerli halkı olan ve aynı kökenden gelen Adige ve Abhaz halklarıdır.

*Çerkes, Kafkasya’daki halklardan Adigeler, Abhazlar, Çeçenler, Dağıstanlılar, Osetler, Karaçaylar ve Balkarlar’a verilen bir üst kimliktir.

Bu düşüncelerden en yaygın olanı Çerkes isminin Adige Halkı’na verilen bir ad olduğudur. Kafkasya’daki kullanımı itibari ile de Çerkes kelimesi Adigeler’i temsil etmektedir.

Kelimenin kökeniyle ilgili en yaygın olanı ve kabul göreni M.Ö 6.yüzyılda Batı Kafkasya’da Karadeniz kıyısında yaşayanlara Yunanlılar tarafından verilmiş olan -Kerket- kelimesinden geldiği yönündedir. Kerket kelimesinin bazı farklı kullanış biçimleri Serset, Kirkes, Kirke, Kirkas şeklinde olup, -Kasların önderi- anlamına gelmektedir. Kas kelimesi de o dönemki halka verilen isimdir.

Çerkes kelimesinin kitaplarda geçen anlamıyla siyasi anlamı farklıdır. Bu bakımdan öncelikle yanılgılara yol açan bu iki anlama açıklık kazandırmak gerekmektedir. Bilimsel nitelikteki bir eserde Çerkes kelimesinin kapsamı çok dar tutulmuştur. Bunun nedenini anlayabilmek için Çerkes kelimesinin kökenini araştırmak gerekir. Çerkes adı; M.Ö. 6. yüzyılda Batı Kafkasya’da Karadeniz kıyısında oturanlara Yunanlılar tarafından verilmiş olan -Kerket- adından doğmuştur. Bu zamanda Karadeniz kıyısında oturanlar Adigeler, Wubıhlar ve Abhazlardır. Milattan önce Kafkasya’nın Karadeniz kıyısında ticaret kolonileri kuran Yunanlar, yalnızca Adigeler, Abhazlar ve Wubıhlarla ticaret yapmışlar ve onlara bu adı vermişlerdir. Fakat iç kısımlarda oturan diğer Kafkas halklarıyla ilişkileri olmamıştır. Bu yüzden, Çerkeslerden bahseden birçok eserde Çerkes olarak sadece Adigeler, Abhazlar ve Wubıhlar anılmaktadır. Halbuki siyasal açıdan Çerkes kelimesi gerçek anlamına sahiptir. Siyasal açıdan Çerkes kelimesi tüm Kuzey Kafkasya halklarını kapsayan bir isim olarak kullanılmaktadır.

Çerkes Sürgünü

Rus Imparatorluğu, 19. yy başlarında Kafkasya’ya hakim olduğunda oradaki müslüman Kafkas halklarını Osmanlı topraklarına sürgün etmişti. 1814 ve 1830’larda iki büyük sürgün yaşayan Çerkesler bu sürgünde çok büyük kayıplar vermişti.

Tarihi kayıtlara göre o dönemde 1.5 milyona yakın Çerkes ve bölge halkı Osmanlı’ya sürgün edildi. Büyük bir kısmı deniz yoluyla Osmanlı’ya gönderilen Çerkesler için bu oldukça zorlu bir süreçti. Ağırlıklı olarak Anadolu ve Rumeli topraklarına sürülen Çerkesler, daha sonra Suriye ve Ürdün gibi bölgelere göç etti.

Sürgün edilen Çerkesler’in büyük bir kısmı sürgün sırasında hayatını kaybetti. Çerkesler sürgüne tabi tutulurken yol şartları, salgın hastalıklar, açlık gibi nedenlerden dolayı 400 bin ila 500 bin kişinin hayatını kaybettiği tahmin edilmektedir.

Sürgün sırasında pek çok Çerkes, deniz kazalarında hayatını kaybetti. Hatta bu nedenle geçmişte Çerkesler’in oldukça uzun süre Karadeniz’den çıkan balıkları yemedikleri biliniyor.

Günümüzde Türkiye’de yaşayan Çerkes sayısı, Kafkasya topraklarında yaşayan Çerkes sayısından fazladır.



Kaynak:

http://www.cerkesya.org/ sitesinden yararlanılmıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.