Zazalar Kimdir? Zazalar Nereden Gelmişlerdir?

Zazalar Kimdir? Zazalar Nereden Gelmişlerdir?

Bu makalemizde; Zazalar kimdir, Zazaların etnik kimlikleri nedir, Zazaların anayurdu neresidir, Zazaca dilinin özellikleri nelerdir, Zazaca bir dil midir, yoksa lehçe midir gibi sorulara cevap vermeye çalışacağız.

Zazalar kimdir, anayurtları neresidir ?

Zazalar, Türkiye’nin doğusunda, ağırlıklı olarak Tunceli, Elazığ, Bingöl, Siverek, Erzincan, Adıyaman’ın Gerger, Muş’un Varto ve Bitlisin Mutki ilçelerinde yaşayan, İran’ın antik Deylem bölgesinden MS 10.yy dan itirabaren dalgalar halinde göç eden bir halktır.

Türkiye’de ki nüfusları kesin olmamakla birlikte 4 milyon civarında olduğu tahmin edilmektedir.

Zazalar kendilerini nasıl tanımlar, Zazaca hangi dil ailesine mensuptur?

Zazalar, kendilerini Zaza, Dımli, Delemi, Kırd gibi isimlerle adlandırırlar.

Zazaların konuştuğu dile yöreden yöreye Zazaki, Kırdki, Delemki denmektedir.

Zazaca, Hint İran Dil Ailesinin Kuzey Bati İrani Dilleri içerisinde yer alır.

Merkez, Güney ve Kuzey lehçeleri vardır. Kuzey lehçesi, Erzincan, Tunceli, Bingöl’ün Kiğı ve Muş’un Varto ilçelerinde konuşulur. Merkez lehçesi Bingöl, Palu ve Diyarbakır’da konuşulmaktadır. Güney lehçesi ise Siverek, Gerger bölgelerinde konuşulmaktadır.

Zazaların asıl adı nedir ?

Zazaların asıl adı Delemi/Dılımi’dir. Bu ad, göçtükleri Deylem bölgesinin mirasıdır. Anayurtlarından ayrıldıktan sonra, kimi komşu halklar onlara Zaza, Kırd, Dımli gibi isimler vermişlerdir. Günümüzde yaygın olarak Zaza ismi kullanılmaktadır.

Zazaların Kurdukları Devletler ?

Şii Buveyhi Devleti ve bölünmesi sonrasında kurulan ardıl devletler Zaza’lar tarafından kurulup yönetilmiştir. Moğol istilasından kaçan Zazalar, Anadolu’ya kadar gelmişlerdir.

Zazaca dilinin özellikleri

Zazaca, sahip olduğu kelime ve gramer yapısı itibariyle Doğu İrani bir dil iken, sonrasında Batı İrani bir özellik kazanmıştır.

Kimi bilim adamları Zazaca ile Partça arasında ciddi bir benzerlik olduğu görüşündedir. Ayrıca Doğu İrani bir dil olan İskit dili ile Zazaca arasında da kelimeler arasında benzerlikler vardır.

Zazaca; Kürtçe, Talişi, Gilaki, Gorani gibi dillerle birçok ortak kelimesi vardır.

Deylem Kelimesinin Tarihi Kayıtlardaki Yeri

Deylem kelimesi ilk MÖ 1.yy da Bizanslı tarihçiler tarafından kayda geçirilmiştir. 7.yy’dan itibaren ise Ermeni tarihçiler tarafından kayda geçirilmiştir.

Kimi Zazaca kelime örnekleri;

*anne: ma

*baba: pi

*amca: dato

*konuşmak: vaj/vac

*görmek: vin

*yemek: pawer

Zazaca’nın İskit dili ile benzerlikleri için tıklayınız.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.